Gwida għal min jitma' l-qtates
Kif tieħu ħsieb kolonja f'Malta u Għawdex
Kif titma' tajjeb, tisterilizza l-qtates u żżomm il-ġirien min-naħa tiegħek.
It-tmigħ
- Itma' fl-istess ħin u fl-istess post kuljum, 'il bogħod mill-bibien u mill-karozzi pparkjati.
- L-ikel niexef iżomm aħjar fis-sħana. Poġġi daqs kemm jittiekel f'madwar 30 minuta, imbagħad naddaf. Post nadif jevita l-biċċa l-kbira tal-ilmenti.
Ilma, dell u kenn
- Ħalli ilma frisk kuljum fi skutella tqila, u fis-sajf iċċekkjah darbtejn.
- Id-dell huwa importanti minn Ġunju sa Settembru, u kenn minn kaxxa jgħin fix-xita tax-xitwa.
Għaliex naqbdu, nisterilizzaw u nreġġgħu lura (TNR)
Qattusa waħda mhux sterilizzata tista' jkollha diversi boton f'sena. L-isterilizzazzjoni twaqqaf il-qtates żgħar u tnaqqas il-ġlied, l-isprejjar u l-għajjat. Il-qtates jerġgħu lura fejn jgħixu, bil-ponta ta' widna waħda maqtugħa biex jidher li diġà ġew sterilizzati. Il-kampanja tal-gvern tagħmilha b'xejn. Ara kif tibbukkjaha.
Il-qbid tal-qtates
- L-ewwel agħmel appuntament mal-veterinarju, imbagħad aqbad il-qattus filgħaxija jew filgħodu ta' qabel.
- Segwi l-istruzzjonijiet tal-veterinarju dwar is-sawm qabel l-operazzjoni, u għid lil dawk l-oħra li jitimgħu l-qtates biex ma jitimgħuhomx dakinhar.
- Uża nassa umana tal-kaxxa (issellef waħda jekk għandek bżonn) miksija bil-gazzetta, b'ikel b'riħa qawwija fin-naħa ta' wara.
- Ibqa' fil-qrib. Qatt tħalli nassa armata waħedha, fix-xemx jew fix-xita.
- Tarmax nases fis-sħana ta' nofsinhar.
- Meta jinqabad, għatti n-nassa b'xugaman u żommha f'post kwiet sakemm tmur għand il-veterinarju.
- Qabel ma taqbad qattusa, iċċekkja jekk hix qed tredda' qtates żgħar. Jekk iva, l-ewwel agħmel pjan għaż-żgħar. Itlob parir.
Wara l-veterinarju
- Żomm kull qattus fin-nassa mgħottija tiegħu f'post kwiet, u segwi l-parir tal-veterinarju dwar kemm għandu jdum. In-nisa ġeneralment jeħtieġu aktar żmien biex jirkupraw mill-irġiel. Agħtih ftit ikel u ilma meta jqum, u itilqu biss meta jkun imqajjem sew u attent.
- Erġa' ħu kull qattus eżatt fejn qbadtu. Żona ġdida tpoġġih fil-periklu.
- Innota kull qattus li ġie sterilizzat, bil-kulur, il-marki, id-data u ritratt.
Qattus marid jew imweġġa' fil-kolonja tiegħek
Ħudu għand veterinarju, jew ċempel rescue liċenzjat jew lil xi ħadd ieħor li jitma' l-qtates. Ħafna veterinarji jagħtu skont lil min jitma' l-qtates, għalhekk staqsi. Barra l-ħin, ara veterinarji ta' emerġenza.
Żomm privati l-postijiet tal-kolonja
Xi nies iweġġgħu l-qtates apposta. Aqsam iż-żona biss online, u għaddi l-postijiet eżatti privatament lil nies li tafdahom.
Ir-regoli f'Malta
- Irreġistra mal-kunsill lokali tiegħek. Taħt ir-Regolamenti dwar min Jitma' l-Qtates (2024), it-tmigħ tal-qtates tat-triq f'post pubbliku huwa permess jekk int irreġistrat/a mal-kunsill lokali tiegħek. Min jitma' mingħajr ma jkun irreġistrat jista' jeħel multa ta' €50.
- Meta tirreġistra, il-kunsill jistaqsik fejn tinsab kull kolonja, bejn wieħed u ieħor kemm hemm qtates, kemm minnhom huma sterilizzati, u d-dettalji ta' xi mikroċippa. Il-kunsilli jaqsmu r-reġistru mad-Direttorat tal-Benessri tal-Annimali. Ir-reġistru ma jiġix ippubblikat, għalhekk il-postijiet eżatti jibqgħu privati.
- Min ikun irreġistrat huwa mistenni jgħin biex il-qtates tiegħu jibqgħu f'saħħithom u sterilizzati, u jirrapporta jekk jissuspetta li qed tinfirex xi marda. L-isterilizzazzjoni hija b'xejn permezz tal-kampanja tal-gvern. Ara kif tibbukkjaha.
- Li tabbanduna annimal huwa illegali taħt l-Att dwar il-Benessri tal-Annimali (Kap. 439). Il-moħqrija tista' ġġib multa ta' bejn €2,000 u €65,000, sa tliet snin ħabs, jew it-tnejn, u projbizzjoni mill-qorti milli żżomm annimali. Irrapporta l-moħqrija lid-Direttorat tal-Benessri tal-Annimali fuq 153, estensjoni 17, jew lill-Pulizija fuq 112 jekk qed isseħħ issa.
- F'proprjetà privata, itlob il-permess tas-sid qabel ma titma'. Ir-regolamenti jkopru biss il-postijiet pubbliċi, iżda hekk tevita t-tilwim.
Sorsi
- Animal Welfare Act, Cap. 439, legislation.mt
- Act XXXIX of 2021 (court ban on keeping animals), parlament.mt
- Cat Feeders Regulations, 2024 (Legal Notice 168 of 2024), legislation.mt
- MaltaToday: unregistered cat feeders risk €50 fine (Aug 2024)
- TVM: new rules for cat feeders (2024)
- Malta Independent: a law that finally has teeth (animal cruelty sentencing, Oct 2025)
Iċċekkjat fis-7 ta' Ottubru 2026. Ir-regoli u n-numri jinbidlu. Jekk tara xi ħaġa hawn li m'għadhiex aġġornata, jekk jogħġbok għidilna.
Għandek bżonn daqqa t'id? Nassa, lift għand il-veterinarju, jew xi ħadd jitma' minflokok.